BEC-TERO TV

လူေတြဘာလို႔ လြယ္လြယ္နဲ႔ေမ့ၾကသလဲ

09 Nov 2018     1,651 Views


သင္ဟာေမ့တတ္သူတစ္ေယာက္လား? FB password ဒါမွမဟုတ္ တျခား password ေတြခ်ထားတဲ့အခါမွာ ဘယ္လိုမွျပန္စဥ္းစားမရပဲ ျဖစ္တာမ်ိဳးေတြႀကံဳဖူးၾကမွာပါ။ တခါတေလ ပစၥည္းေတြကိုယ့္ဘာသာကိုယ္သိမ္းၿပီး ျပန္ရွာတဲ့အခါမွာ ကိုယ္ဘယ္နား သိမ္းထားမိသလဲဆုိတာ မမွတ္မိတာမ်ိဳးေတြျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ၄ ၊ ၅ ႏွစ္ေလာက္မေတြ႕ျဖစ္တဲ့ ေဆြမ်ိဳး၊ မိတ္ေဆြ၊ သူငယ္ခ်င္းတို႔နဲ႔ ေတြ႕ရင္ေတာင္ ရုတ္တရက္ သူတို႔ကိုသိေပမဲ့ နာမည္ကိုဘယ္လိုမွစဥ္းစားလို႔မရတာမ်ိဳး။ စကားသာေျပာေနရေပမဲ့ သူ႔နာမည္ကိုမမွတ္မိလို႔ ကိုယ့္ဘက္က အားတုံ႔အားနာျဖစ္ရတာမ်ိဳးေတြႀကံဳဖူးၾကမွာပါ။ တခါတေလလဲ နာမည္အမွားေတြေျပာမိ လို႔အားနာရျပန္ေရာ။ ဒီလုိပုံစံအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ လူသားေတြဟာေမ့ေပ်ာက္ျခင္းရဲ႕ သားေကာင္ေတြ ျဖစ္ေနၾကၿပီမဟုတ္ပါလား။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဘာလို႔ဒီလိုအေၾကာင္းအရာေသးေသးမႊားမႊားေတြကို ေမ့ေမ့ေပ်ာက္ေပ်ာက္ျဖစ္ၾကပါသလဲ?

လူသားေတြရဲ႕ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာနဲ႔ ဦးေႏွာက္မွတ္ ဥာဏ္အေၾကာင္းကို ေလ့လာတဲ့ ဆရာမ Elizabeth Loftus မွတ္ဥာဏ္ နဲ႔ ဘာေၾကာင့္ ေမ့ေပ်ာက္ရတယ္ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းေတြကို လက္ေတြ႕စမ္းသပ္ၿပီးအေျဖထုတ္ခဲ့ပါတယ္။

အေသအခ်ာမွတ္ထားတဲ့အေၾကာင္းအရာမ်ားေမ့သြားျခင္း

လူသားမွတ္ဥာဏ္နဲ႔ ပတ္သတ္တဲ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မႀကိဳက္ဆုံးအေၾကာင္းအရာကေတာ့ ေသေသခ်ာခ်ာႀကီးကို မွတ္ထားတဲ့အေၾကာင္းအရာမ်ားကိုေမ့ေပ်ာက္သြားျခင္းပဲမဟုတ္ပါလား။ ေက်ာင္းသားဘဝ တုန္းကဆိုလဲ ကိုယ္ေသခ်ာက်က္ထားတဲ့ စာတစ္ပိုဒ္ကို တေအာင့္ ၾကာတဲ့အခါ ျပန္ဆိုၾကည္႔ရင္ ဘယ္လိုမွအစေဖာ္လို႔မရေတာ့တာမ်ိဳးေတြျဖစ္ဖူးၾကတယ္ မဟုတ္လား။ ဒီလိုျဖစ္စဥ္မ်ိဳးကို Memory decay (ယိုယြင္းသီအိုရီ) လို႔ ေခၚဆိုပါတယ္။ ဒီလိုျဖစ္ရျခင္းရဲ႕ အဓိကအေၾကာင္းအရင္းကေတာ့ သင္တစ္ခုခုကို ေသခ်ာမွတ္သားၿပီးတဲ့ အခ်ိန္နဲ႔ ထိုအေၾကာင္းအရာကိုျပန္လည္ recall ေခၚတဲ့အခ်ိန္ၾကားမွာ သင္က တျခား မွတ္စရာတစ္ခုခုေပၚလာတယ္ထားပါေတာ့။ ထိုအခါ သင့္ဦးေႏွာက္က တျခားအရာတစ္ခုကိုမွတ္သားဖို႔ ကနဦးမွတ္သားခဲ့တဲ့ေနရာကို ေပးလုိက္တဲ့အတြက္ ယခင္မွတ္သားထားတဲ့အေၾကာင္းအရာမ်ားေမ့ေပ်ာက္သြားရျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

မွတ္ဥာဏ္ အတားအဆီးအေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ျခင္း

ဒါကို အဂၤလိပ္လိုေတာ့ interference လို႔ေခၚပါတယ္။ interference မွာ proactive နဲ႔ retroactive ဆိုၿပီး ၂ မ်ိဳးရွိပါတယ္။ proactive ဆိုတာ ကေတာ့ကနဦးမွတ္ဥာဏ္ထဲမွာ မွတ္သားထားတဲ့အရာ တစ္ခုရွိတဲ့ အတြက္ေနာက္ထပ္မွတ္ဥာဏ္အသစ္တစ္ခုကို ထပ္ မံမွတ္သားဖို႔ မတတ္ႏုိင္ေတာ့ျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ retroactive ကေတာ့ ဦးေနာက္က ေနာက္ထပ္ မွတ္ဥာဏ္အသစ္တစ္ခုကို မွတ္သားလိုက္တဲ့အတြက္ မွတ္ဥာဏ္အေဟာင္းကိုေမ့ေပ်ာက္သြားျခင္းမ်ိဳးပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို interference မ်ိဳးဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဦးေႏွာက္ထဲမွာမွတ္မိေနက်ျဖစ္တဲ့ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို ေမ့ေပ်ာက္သြားေစႏိုင္ပါတယ္။ ဥပမာ မေတြ႕တာၾကာတဲ့ သူငယ္ခ်င္းရဲ႕ နာမည္ကို ရုတ္တရက္စဥ္းစားလို႔ မရေတာ့တာမ်ိဳးေပါ့။

မွတ္ဥာဏ္ေတြကိုတစ္စုတစ္စည္းတည္းျဖစ္ေစဖို႔ မစုစည္းႏိုင္ျခင္း

တခါတေလမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မွတ္လိုက္တဲ့အေၾကာင္းအရာမ်ားဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဦးေႏွာက္ထဲကို မေရာက္သြားၾကပါဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဦးေႏွာက္ထဲမွာ Long-term Memory နဲ႔ Short-term Memory ဆိုၿပီး ၂ ပိုင္းခြဲထားပါတယ္။ Long-term ကေတာ့ အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္ၾကာက အျဖစ္အပ်က္မ်ားကို မွတ္သားထားတဲ့မွတ္ဥာဏ္ ျဖစ္ၿပီး Short-term ကေတာ့ အေၾကာင္းအရာတစ္ခုကို စကၠန္႔ ၃၀ အတြင္းမွာပဲ မွတ္သားႏိုင္ၿပီး စကၠန္႔ ၃၀ ေက်ာ္တာနဲ႔ ေမ့ေပ်ာက္သြားပါတယ္။ အခ်ိန္တိုအတြင္း ေမ့ေပ်ာက္သြားတဲ့အခါမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ စိတ္ရွုပ္ေထြးမွုမ်ားျဖစ္ေပၚေလ့ရွိပါတယ္။ ထိုသို႔ စိတ္ရွုပ္ေထြးလာျခင္းမ်ိဳးကလဲ မွတ္ဥာဏ္ကို ဒီထက္ပိုမွတ္ႏိုင္စြမ္း ေလ်ာ့နည္းေစပါတယ္။

သိသိသာသာေမ့ေပ်ာက္သြားျခင္း

ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဦးေႏွာက္ဟာ ကိုယ္မၾကားခ်င္တဲ့အေၾကာင္းအရာ၊ ကိုယ္သေဘာမတူတဲ့ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို သိသိသာသာေမ့ေဖ်ာက္ပစ္လိုက္ၾကပါတယ္။ ဒါကလဲ စိတ္နဲ႔ ဦးေႏွာက္နဲ႔ ဆက္စပ္ေနလို႔ပါပဲ။ ဥပမာ သင္မလုပ္ခ်င္တဲ့ ကိစၥတစ္ခုကို သင့္အေမက ခိုင္းတယ္ဆိုပါစို႔။ ထိုအရာကို သင္လုပ္ဖို႔ ေမ့ခဲ့တယ္။ငါဘာလို႔ ေမ့ခဲ့တာလဲ ဆိုတဲ့ ျပန္ေတြးရင္ ထိုကိစၥက သင္မလုပ္ခ်င္၊ လက္မခံခ်င္တဲ့အရာမို႔ အလြယ္တကူေမ့ေပ်ာက္ မိျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ သီအိုရီကိုေတာ့ အရမ္းႀကီးလက္မခံၾကေသးေပမဲ့ လက္ေတြ႔စမ္းသပ္ခ်က္ေတြအရေတာ့မွန္ေနတုန္းပါပဲ။

ေမ့ရျခင္းရဲ႕ တျခားအေၾကာင္းအရင္းမ်ား

လုပ္စရာအလုပ္ေတြမ်ားလြန္းတာကလဲေမ့ရျခင္းရဲ႕ အဓိကအေၾကာင္းအရင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ ေရွ႕ကတစ္ခုကိုလုပ္ၿပီးရင္ ေနာက္တစ္ခုကို လုပ္ဖို႔ေမ့သြားတာမ်ိဳး၊ အဲ့ဒီေတာ့ ဦးေႏွာက္ဟာ ဘယ္အရာကိုအရင္ အာရုံစိုက္ရမလဲ ဆိုတဲ့ ျပႆနာမ်ိဳး ရွိလာပါတယ္။ထိုသို႔ ျဖစ္လာတဲ့အခါမ်ိဳးမွာ တျခားလုပ္စရာရွိတဲ့အရာ ေတြကိုေမ့မွာ စိုးရိမ္ေနတဲ့အတြက္ လက္ရွိလုပ္ေနတဲ့ အလုပ္ကို အာရုံစိုက္ႏိုင္စြမ္း ေလ်ာ့နည္းသြားပါလိမ့္မယ္။ စိတ္မေကာင္းစရာ အခ်က္တစ္ခုကေတာ့ သင့္ဦးေႏွာက္ဟာ အေၾကာင္းအရာ ကိစၥရပ္တစ္ခုကို အာရုံစိုက္လုပ္ေဆာင္ၿပီးတဲ့အခါ မွာ reset (ျပန္လည္ အသစ္စတင္ျခင္း)  ကိုျပဳလုပ္ပါတယ္။ အဲ့တာေၾကာင့္ တစ္ခုခုလုပ္ၿပီးတိုင္း တျခားလုပ္စရာရွိတဲ့လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြကို ေမ့ေပ်ာက္သြားရျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္လြယ္လြယ္ကူကူနဲ႔မေမ့ေပ်ာက္ေအာင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔မွတ္ဥာဏ္ေတြကို ဘယ္လိုထိန္းသိမ္းမလဲ ဆိုတာ ေအာက္ပါ လင့္ခ္ထဲမွာဖတ္ရွုေလ့လာႏိုင္ပါတယ္။
https://bit.ly/2qA3Tzr


09 Nov 2018     1,651 Views




RELATED

Most Popular of Health Fix

Most Popular of Life Style